Jaarfeesten - Het vieren van de seizoenen

Beltane - Calan Mai - Vanadisnacht - Walpurgisnacht

beltaine sunrise on glastonbury torBeltane of Beltaine (Iers), wordt vertaald als ‘helder vuur’ of ‘Bel-fire’. Dit laatste verwijst naar het vuur van de Keltische lichtgod Bel, die ook wel Beli, Belenos of Belinus wordt genoemd. Andere namen voor Beltane zijn: May-eve, Calan Mai (keltisch), Meiavond en Vanadisnacht. Vanadis is één van de namen waarmee de Germaanse godin van magie, liefde, lust en seksualiteit Freya wordt aangeduid. Vanadisnacht is beter bekend onder de gekerstende naam Walpurgisnacht, naar de abdis Walpurga, die een fanatiek bestrijdster van oude gebruiken was en regelmatig vermeende heksen op de brandstapel zette.

Walpurga is door de christelijke kerk heilig verklaard en was een beschermpatroon tegen hekserij en de duivel. Men geloofde dat heksen tijdens Walpurgisnacht op heuvels bijeen kwamen om een sabbat te vieren. Dit uit irritatie voor de reinheid van Walpurga en om zich af te zetten tegen het christendom.

meipaalTijdens Beltane werd er om een met linten versierde meipaal (een fallussymbool) heen gedanst. Beltane was dan ook een seksueel gericht feest. Jonge stelletjes gingen tijdens Beltane de velden en bossen in om de liefde te bedrijven. Dit om de vruchtbaarheid (symbolisch) over te dragen aan de velden en bossen.
Beltane staat in het teken van bloei en bevruchting. Het is de tegenhanger van Samhain, wanneer de winter wordt ingeluid en dat voor dood en duisternis staat. Beltane staat dus voor licht en leven.

Beltane wordt voor het eerst vermeld in de Sanas Chormaic, een verklarende woordenlijst voor Iers-Keltische begrippen, samengesteld door Cormac van Cashel rond 900 n.C. Beltine staat er vermeld als “vuur van Bel” (tine is het Gaelisch voor vuur).
Het is een kruiskwart dag, die het midden aangeeft tussen lente-equinox en zomer-solstitium. Oorspronkelijk was het feest een reinigingsritueel om vruchtbaarheid en bescherming tegen ziekten af te smeken, waarbij mensen en vee tussen twee vuren werden geleid (beltene is "fel vuur" in het Oudiers) zodat symbolisch hun ongerechtigheden zouden verdwijnen en de nieuwe groei een zuiver begin kon hebben, vrij van zonde en ziekte.

Nodfyr

beltanefire

De Keltische druïden legden die twee grote Nodfyr (noodvuren) aan op de heuvels ter evocatie van de Zonnegod die Moeder Aarde bevrucht. Het vee werd er eerst tussendoor gejaagd ter zuivering. En daarna liepen de mensen er ook tussendoor. In deze vorm is het tot in christelijke tijden blijven voortbestaan.

(Nodfyr of noodvuur was een oud heidens gebruik van de Germanen. Wanneer er nood aan de man was, bijvoorbeeld een besmettelijke ziekte of een natuurramp, dan werd alle vuur in huis gedoofd en moest er nieuw vuur, het noodvuur, aangemaakt worden door het wrijven van hout op hout. De herkomst van het woorddeel 'nood' gaat terug op het woord 'nuod' wat 'wrijven' betekent en niet op een oude stam van het woord 'nood'.)

Edward Dwelly vermeldde in 1901 enkele bijzonderheden omtrent de feestdag in zijn Gaelisch woordenboek. Als voorbereiding op de dag werd het turfvuur in de hutten gedoofd; wanneer het feest was aangebroken, ontstaken de druïden op de toppen van de heuvels een heilig vuur (Nodfyr), waarmee de haarden opnieuw werden aangestoken. Het vee werd tussen de vuren gedreven, zodat het voor een jaar gezuiverd werd. Vervolgens kwamen de jonge inwoners van het dorp samen op de heide, waar ze zichzelf in een cirkel in het turf ingroeven. Ze bereidden een maaltijd met eieren en melk op een vuur dat ze in de cirkel aanstaken en vervolgens maakten ze een soort taart van havermout.

Eerst aten ze gezamenlijk het eiergerecht en daarna werd de taart verdeeld in één stuk voor elke aanwezige. Eén van de stukken werd zwart gemaakt met de as van het vuur. Ten slotte werden de stukken in een hoed gelegd, waarna iedereen er geblinddoekt een uitnam en degene die de hoed vasthield het laatste stuk kreeg. Hij of zij die het zwarte stuk had gekregen, was de uitverkorene. Deze persoon sprong driemaal over het vuur in de cirkel en werd later op de dag – ik hoop symbolisch (red.) – geofferd aan Belus: dit in de verwachting dat de God het dorp voor het komende jaar onder zijn hoede zou nemen.

Magische dag

In de Keltische mythologie is het een magische dag waarop de grenzen tussen de normale werkelijkheid en de Andere Wereld vervagen en er allerlei wonderlijke dingen kunnen gebeuren. Anders dan tijdens Samhain, wanneer de doden toegang hebben tot het rijk der levenden, kunnen nu omgekeerd de levenden hun wereld verlaten en bijvoorbeeld het elfenrijk bezoeken.

Handvasten

HandfastingTraditioneel worden er tijdens Beltane veel handvastings gesloten. Dat kan dan weer want volgens verhalen brengt het groot ongeluk als sommige handelingen, zoals een handvasting, in de periode tussen Samhain en Beltane worden uitgevoerd; die moesten dan tot Beltane worden uitgesteld. Als ze te overhaast nét voor Samhain werden voltrokken, bracht dat ook weer ongeluk, zoals bij de beroemde legende van Branwen, die iets te snel Hoge Koning Matholwch van Ierland huwt, met rampzalige gevolgen.

De maand mei (Romeinse mensis Maius) was de maand van vruchtbaarheid en bloei bij uitstek. Vanaf de 13e eeuw werd met mei of meye een bloeiende tak aangeduid, die gebruikt werd in vruchtbaarheidsrituelen en om de levenskracht te stimuleren. Uitvoeren van bepaalde rituelen met meitak of meiboom werd meien genoemd. Na de kerstening is de maand mei de Mariamaand geworden. Vaak is Maria de beschermvrouw van het graan en de oogst. (In Frankrijk: Notre Dame de trois épis).

Germaanse en Saksische tegenhanger

Bij de Germanen en Saksen wordt op hetzelfde moment het vruchtbare paar Wodan en Freya herdacht in wat later de Walpurgisnacht werd. De godin wordt vaak afgebeeld met drie graanhalmen, wat aan de oude cultus van Cybele appelleert.

Zoeken

Volg ons op ...

facebook-68-1twitter-116-1

Handfasting.jpg

De Aardewinkel

grunge-raaf

Aanmelden voor ...

Nieuwsbriefbanner1